လူ႔ဂုဏ္သိကၡာႏွင္ ျမင့္ျမတ္မႈကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္နည္း
How to cultivate the dignity and nobility
****************************************

လူသားေတြရဲ ႔ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ျမင့္ျမတ္မႈကို ျမွင့္တင္ေပးေသာ အေျခခံ အရည္အခ်င္းေတြက ဘာေတြလဲ။
လူသား၏ ဂုဏ္သိကၡာကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားမႈႏွင့္ဆက္စပ္တဲ့ ရႈပ္ေထြးေသာ အေၾကာင္းအရာကို ဗုဒၶဘာသာအျမင္အရ ဘယ္အတိုင္းအတာထိ ေဆြေႏြးနိုင္မလဲဆိုတာ ေလ့လာစိစစ္ဖို ့ က်ြန္ေတာ္ၾကိဳးစားၾကည့္ပါမယ္။

What are the humble qualities which give rise to dignity and nobility of human beings?
I will try to ascertain to what extent we are able to discuss, from the Buddhist point of view, that which is relevant to this confusing subject touching on human dignity.

လူသားေတြရဲ ႔ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ျမင့္ျမတ္မႈဆိုတာ လူေတြကိုယ္တိုင္ အတည္ျပဳထားတဲ့ ကိုယ္က်င့္တရား၊ အက်င့္စာရိတၱ၊ အသိဉာဏ္ပညာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာစံႏႈန္းေတြႏွင့္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ေန႔စဥ္ဆက္ဆံရာတြင္ တန္ဖိုးထားမႈေတြအေပၚ အေျခခံပါတယ္။

Dignity and nobility of human beings are based on the moral, ethical, intellectual and spiritual norms which we human beings uphold and treasure in our day to day relationships with one another.

လူသားမ်ားျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ က်ြန္ေတာ္တို ့မွာ အမွန္ႏွင့္အမွား။ ဂုဏ္ယူသင့္တာႏွင့္ရွက္သင့္တာ နွစ္ခုအၾကား ခြဲျခားနိုင္တဲ့ အတိုင္းအတာထိဖြံ႔ျဖိဳးေအာင္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ေသာ အသိစိတ္ရွိပါတယ္။ ဒါေတြဟာ လူသားေတြအျဖစ္ က်ြန္ေတာ္တို႔အားလံုး ရင္ဝယ္ပိုက္တားတဲ့ အရည္အခ်င္းေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ မိမိသည္ လူသားျဖစ္တယ္ တိရစၧာန္မဟုတ္လို ့ ကိုယ္တိုင္ခြဲျခားနိုင္ေသာ တန္ဖိုးေတြကို ေထြးပိုက္ထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

As human beings we have minds which we can develop to such an extent that we can differentiate between what is right and what is wrong, between what we should be proud of and what we should be ashamed of.
These are human qualities that we all cherish as human beings. It is in cherishing such values that we distinguish ourselves as human beings and not animals.

စိတ္ကို ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္ေစရန္ လူ ့က်င့္ဝတ္နဲ ့ကိုက္ညီတာႏွင့္ ေသြဖယ္တာ၊ အက်င့္ေကာင္းႏွင့္အက်င့္ပ်က္၊ အေကာင္းႏွင့္အဆိုး၊ အမွန္ႏွင့္အမွား ႏွစ္ခုအၾကား ခ်င့္ခ်ိန္နိုင္တဲ့ အေတြးအေခၚစြမ္းရည္ကို ဖြံ ႔ျဖိဳးေစျပီး ထိန္းသိမ္းထားရပါမယ္။ ဒါေတြဟာ လူသားေတြရဲ ႔ လက္ထဲက အရည္အခ်င္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
တိရစၧာန္ေတြမွာ ဒီလိုအရည္အခ်င္းေတြ မရွိပါဘူး။ သူတို ့ဟာ အလိုအေလ်ာက္တုန္႔ျပန္မႈနဲ ့ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ၾကတာပါ။

To be able to develop the mind one must be able to develop and sustain one’s thinking power which is ability to judge between what is ethical and what is unethical, what is moral and what is Immoral, what is good and what is bad and what is right and what is wrong.
These are attributes within the grasp of human beings.
Animals do not have such attributes – animals act by instinct.

လူသားေတြသာလ်င္ မိမိတို ့၏ အသိစိတ္ႏွင့္ အေတြးအေခၚစြမ္းရည္ကို ျမင့္မားတဲ့အဆင့္ေတြထိ ဖြံ ့ျဖိဳးေအာင္ေဆာင္ရြက္နိုင္ေသာ သက္ရွိေတြျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ လူသားေတြဟာ ဘုရားအျဖစ္သို ့ေရာက္သည့္ အတိုင္းအတာအထိ စိတ္ကို ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္ေစနိုင္ပါတယ္။ တိရစၧာန္ကိုေတာ့ အသက္ဆက္လက္ရွင္သန္ေရးအတြက္ အလိုအေလ်ာက္တုန္ ့ျပန္မႈက လမ္းညႊန္ပါတယ္။ တိရစၧာန္သည္ အက်င့္စာရိတၱပိုင္းႏွင့္ဆိုင္တဲ့ နားလည္သေဘာေပါက္မႈကေန ျပဳမူေဆာင္ရြက္ျခင္းမရွိပါဘူး။

The animal is guided only by the instinct of survival, and does not act through a sense of morality. It would appear that human beings are the only living beings that can develop their minds and their thinking power to such high levels. Human beings can develop their mind even to the extent of attaining Buddha-hood.

ဟိုအရင္အတိတ္က လူသားမ်ားသည္ မိမိကိုယ္ကိုယ္ တိရစၧာန္ရန္မွ ကာကြယ္ဖို ့ လက္နက္မ်ားကိုင္ေဆာင္ျပီး၊ နတ္မိစၧာရန္မွ သတိထားကာကြယ္ဖို ့ အေဆာင္လက္ဖြဲ႔မ်ား ေဆာင္ထားၾကတယ္လို ႔ စိတ္ဝင္တစား မွတ္သားမိပါတယ္။
ယေန ့ေခတ္မွာေတာ့ လူအနည္းငယ္သာ အဲဒီလို အကာအကြယ္မ်ား ေဆာင္ထားၾကပါတယ္။
သို ့ေပမဲ့ က်ြန္ေတာ္တို ့ဟာ လူသားအခ်င္းခ်င္းကို ပိုျပီးေၾကာက္လန္ ့လာေနရပံုေပၚလာပါတယ္။

It is interesting to note that in the past, people have to carry weapons to protect themselves from animal and talismans to guard against evil spirits.
Today of course very few of us keep such protections. However we seem to have become much more afraid of our fellows human beings.

ကမ႓ာၾကီး မတိုးတက္ေသးတဲ့ ေရွးယခင္အခ်ိန္က လူသားမ်ိဳးႏြယ္၏ ဂုဏ္သိကၡာကို ထိမ္းသိမ္းရန္ ပံ့ပိုးေပးေသာ အဖိုးတန္အေၾကာင္းရင္း (၂)ခ်က္ (ေလာကပါလတရားႏွစ္ပါး) က လူသားမ်ားကို လမ္းညႊန္ေပးပါတယ္။ ၄င္းတို ့ဟာ ဟိရိႏွင့္ ၾသတၱပၸျဖစ္ပါတယ္။ ဟိရိဆိုတာ စင္ၾကယ္တဲ့စိတ္မွာ ခံစားျဖစ္ေပၚေသာ မေကာင္းတာလုပ္ျခင္းဆိုတဲ့ အေတြးအေပၚမွာ ရွက္ရြံ ႔ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ၾသတၱပၸကေတာ့ မေကာင္းတာ လုပ္ေဆာင္ျခင္းကေန ေနာက္တြန္ ့ေစေသာ ကိုယ့္သိကၡာကို ေလးစားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

Before the advance of world, human beings were guide by two valuable factors ( two Lokapala Dhamma), which in primitive times, contributed to the upholding of the dignity of humankind. They are Hiri and Ottappa. Hiri is the shame a pure mind feels at the thought of doing evil. Ottappa is the self-respect which causes one to shrink from doing evil.

အက်င့္သိကၡာရွိတဲ့ ရွက္ရြံ ႔ျခင္းႏွင့္ ထိပ္လန္ ့ျခင္းက လူသားေတြရဲ ႔ အျပဳအမူအားလံုးကို မလြဲဧကန္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားပါတယ္။ က်ြန္ေတာ္တို ့ဟာ မေကာင္းမႈျပဳရမွာကို ရွက္ရပါမယ္။ မေကာင္းမႈ က်ဴးးလြန္ရမွာကို ေၾကာက္လန္ ့ရပါမယ္။ မတရားအမႈျပဳရမွာကို ရွက္ရပါမယ္။ မတရားအမႈျပဳရမွာကို ေၾကာက္လန္ ့ရပါမယ္။ ဒါမွသာ အက်င့္သိကၡာရွိတဲ့လူလို ့ ေခၚဆိုခံထိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

‘ Moral shame and moral fear ‘ invariably govern all actions of human being.
We must be ashamed of doing evil deed, afraid of committing bad deed.
And we must feel ashamed to do unjust affair and fearful of unfair case.
Then, we will be worthy to be called ‘moral human being’.

သို ့ေသာ္ လူသားမ်ားဟာ မူယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲျခင္း၊ အရက္ေသစာေသာက္စားျခင္း၊ တပ္မက္ျခင္း၊ ေဒါသထြက္ျခင္း၊ ေလာဘၾကီးျခင္း၊ မနာလိုျခင္း၊ အတၱၾကီးျခင္း၊ အာဃာတၾကီးျခင္းေတြရဲ ႔ မေကာင္းတဲ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကို လြန္ဆန္မရတဲ့အခါမ်ိဳးမွာ စိတ္တည္ျငိမ္မႈ လြတ္ထြက္သြားပါတယ္။
ဒီအခါ လူသား၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ဆိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးကို ျငင္းပယ္ျပီး စာနာေထာက္ထားမႈမရွိေသာ တိရစၧာန္လိုျဖစ္သြားပါတယ္။

However, when human beings succumb to the evil effects of drugs, liquor, lust, anger, greed, envy, selfishness and hate, they lose their balance.
They deny themselves the right to human dignity and become like thoughtless animals.

က်ြန္ေတာ္တို ႔ဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယဥ္ေက်းတဲ့ လူသားေတြလို ့ ကင္းပြန္းတပ္ျပီး ဂုဏ္ယူေနၾကစဥ္မွာ လူသားအခ်ိဳ ႔ရဲ ႔ တိရစၧာန္မ်ားနဲ ့ သူမသာကိုယ္မသာလို ့ ေဖာ္ညႊန္းခံရတဲ့ နက္ရိႈင္းေသာ ဝမ္းနည္းဖြယ္ အျပဳအမူႏွင့္ သေဘာထားေတြ ရွိလာေနပါတယ္။ ဒါဟာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ကို အားတက္ေစရန္ က်ြန္ေတာ္တို ့ဆႏၵရွိတဲ့ ဖြံ ႔ျဖိဳးမႈမ်ိဳးမဟုတ္တာ ေသျခာပါတယ္။

While we pride ourselves by calling ourselves civilized human beings, there is a note of deep regret the behavior and attitudes of some of our kind which can be described as no better than those of animals. This is certainly not a development that we want to encourage for mankind.

ေလးစားမႈခံယူထိုက္တဲ့ လူသားတစ္ေယာက္ဆိုတာ ဟိရိ၊ ၾသတၱပၸဆိုတဲ့ ပင္ကိုယ္အရည္အခ်င္းရွိသူ၊ အျခားသူေတြကို ၾကင္နာ၊ သနား၊ စာနာေထာက္ထားသူ၊ သူတစ္ပါးထိခိုက္နာၾကင္ေစမွာကို စိုးရြံ ႔သူျဖစ္သင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ လိုအပ္တဲ့အခိ်န္မွာ အကူအညီေပးဖို ့ဆိုတာကို အျမဲ ျပင္ဆင္ထားရပါတယ္။

A human being who is worthy of respect should be one who has the attributes of Fear and Shame, who is kind, compassionate, and sympathetic to others, who is afraid to cause harm to others but it is ever prepared to lend a helping hand when in need.

ဒါဟာ က်ြန္ေတာ္တို ့ ရင္ခြင္မွာပိုက္ျပီး ထိန္းသိမ္းထားရမဲ့ သာမန္လူ ့တန္ဘိုးမ်ားျဖစ္ပါတယ္။
က်ြန္ေတာ္တို ့ဟာ ဒီလို လူ႔အရည္အခ်င္းေတြကို ဖြံ ႔ျဖိဳးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရပါမယ္။ ခ်ိဳးေဖာက္ရမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဘဝရည္မွန္းခ်က္ဆိုတာ မိမိရဲ ႔တစ္ကိုယ္ေကာင္းဆန္မႈကို ျဖန္ ့က်က္ရံုမ်ွ မဟုတ္ဘဲ အျခားသူမ်ားကို အလုပ္အေေက်ြးျပဳျခင္းဆိုတဲ့ ျမင့္ျမတ္ေသာ ေဆာင္ရြက္မႈကိုပါ ဆိုလိုေၾကာင္း ေရွးေဟာင္းဒႆနတြင္ အထင္အရွား ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

These are ordinary human values which we should cherish and uphold.
We must develop these humane qualities and not violate them.
It has been clearly mentioned in ancient philosophy that the purpose of our life is not just selfish aggrandizement but the noble act of being of service to others.

အျခားသူေတြကို အလုပ္အေၾကြးျပဳဳျခင္းျဖင့္ နားလည္မႈ၊ ၾကင္နာမႈ၊ သနားမႈ၊ ရိုးသားမႈ၊ ရိုးရွင္းမႈ၊ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ ့မႈ၊ ႏွိမ့္ခ်မႈ၊ ေရာင့္ရဲေက်နပ္မႈစိတ္ထားေတြကို ျပသရပါမယ္။ ဒါေတြဟာ ဂုဏ္ယူထိုက္တဲ့ ေလ်ာ္ကန္သင့္ျမတ္ေသာ လူ ့တန္ဖိုးေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုလူ ့တန္ဘိုးေတြ မရွိလ်င္ ကြ်န္ေတာ္တို ့ဟာ အသိဉာဏ္မဲ့တဲ့ တိရစၧာန္နဲ ့သူမသာကိုယ္မသာ သက္ရွိသတၱဝါျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။

By being of service to others, we must show a spirit of understanding, kindness, compassion, honesty, simplicity, gentleness, humility and contentment.
These are worthy human values which we should be proud. If we don’t have such values, we will be a living being who is no better than those of animals without intelligence.

ေဒါက္တာအရွင္ကုမုဒ (ေဗာဓိတေထာင္)

(Unicode)

လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနှင် မြင့်မြတ်မှုကို ပြုစုပျိုးထောင်နည်း
How to cultivate the dignity and nobility
****************************************

လူသားတွေရဲ ့ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် မြင့်မြတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးသော အခြေခံ အရည်အချင်းတွေက ဘာတွေလဲ။
လူသား၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုနှင့်ဆက်စပ်တဲ့ ရှုပ်ထွေးသော အကြောင်းအရာကို ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်အရ ဘယ်အတိုင်းအတာထိ ဆွေနွေးနိုင်မလဲဆိုတာ လေ့လာစိစစ်ဖို ့ ကျွန်တော်ကြိုးစားကြည့်ပါမယ်။

What are the humble qualities which give rise to dignity and nobility of human beings?
I will try to ascertain to what extent we are able to discuss, from the Buddhist point of view, that which is relevant to this confusing subject touching on human dignity.

လူသားတွေရဲ ့ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် မြင့်မြတ်မှုဆိုတာ လူတွေကိုယ်တိုင် အတည်ပြုထားတဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ အကျင့်စာရိတ္တ၊ အသိဉာဏ်ပညာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာစံနှုန်းတွေနှင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နေ့စဉ်ဆက်ဆံရာတွင် တန်ဖိုးထားမှုတွေအပေါ် အခြေခံပါတယ်။

Dignity and nobility of human beings are based on the moral, ethical, intellectual and spiritual norms which we human beings uphold and treasure in our day to day relationships with one another.

လူသားများဖြစ်သည့်အလျောက် ကျွန်တော်တို ့မှာ အမှန်နှင့်အမှား။ ဂုဏ်ယူသင့်တာနှင့်ရှက်သင့်တာ နှစ်ခုအကြား ခွဲခြားနိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာထိဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်သော အသိစိတ်ရှိပါတယ်။ ဒါတွေဟာ လူသားတွေအဖြစ် ကျွန်တော်တို့အားလုံး ရင်ဝယ်ပိုက်တားတဲ့ အရည်အချင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မိမိသည် လူသားဖြစ်တယ် တိရစ္ဆာန်မဟုတ်လို ့ ကိုယ်တိုင်ခွဲခြားနိုင်သော တန်ဖိုးတွေကို ထွေးပိုက်ထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

As human beings we have minds which we can develop to such an extent that we can differentiate between what is right and what is wrong, between what we should be proud of and what we should be ashamed of.
These are human qualities that we all cherish as human beings. It is in cherishing such values that we distinguish ourselves as human beings and not animals.

စိတ်ကို ဖွံ ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် လူ ့ကျင့်ဝတ်နဲ ့ကိုက်ညီတာနှင့် သွေဖယ်တာ၊ အကျင့်ကောင်းနှင့်အကျင့်ပျက်၊ အကောင်းနှင့်အဆိုး၊ အမှန်နှင့်အမှား နှစ်ခုအကြား ချင့်ချိန်နိုင်တဲ့ အတွေးအခေါ်စွမ်းရည်ကို ဖွံ ့ဖြိုးစေပြီး ထိန်းသိမ်းထားရပါမယ်။ ဒါတွေဟာ လူသားတွေရဲ ့ လက်ထဲက အရည်အချင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
တိရစ္ဆာန်တွေမှာ ဒီလိုအရည်အချင်းတွေ မရှိပါဘူး။ သူတို ့ဟာ အလိုအလျောက်တုန့်ပြန်မှုနဲ ့ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ကြတာပါ။

To be able to develop the mind one must be able to develop and sustain one’s thinking power which is ability to judge between what is ethical and what is unethical, what is moral and what is Immoral, what is good and what is bad and what is right and what is wrong.
These are attributes within the grasp of human beings.
Animals do not have such attributes – animals act by instinct.

လူသားတွေသာလျင် မိမိတို ့၏ အသိစိတ်နှင့် အတွေးအခေါ်စွမ်းရည်ကို မြင့်မားတဲ့အဆင့်တွေထိ ဖွံ ့ဖြိုးအောင်ဆောင်ရွက်နိုင်သော သက်ရှိတွေဖြစ်တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ လူသားတွေဟာ ဘုရားအဖြစ်သို ့ရောက်သည့် အတိုင်းအတာအထိ စိတ်ကို ဖွံ ့ဖြိုးတိုးတက်စေနိုင်ပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်ကိုတော့ အသက်ဆက်လက်ရှင်သန်ရေးအတွက် အလိုအလျောက်တုန် ့ပြန်မှုက လမ်းညွှန်ပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်သည် အကျင့်စာရိတ္တပိုင်းနှင့်ဆိုင်တဲ့ နားလည်သဘောပေါက်မှုကနေ ပြုမူဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါဘူး။

The animal is guided only by the instinct of survival, and does not act through a sense of morality. It would appear that human beings are the only living beings that can develop their minds and their thinking power to such high levels. Human beings can develop their mind even to the extent of attaining Buddha-hood.

ဟိုအရင်အတိတ်က လူသားများသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် တိရစ္ဆာန်ရန်မှ ကာကွယ်ဖို ့ လက်နက်များကိုင်ဆောင်ပြီး၊ နတ်မိစ္ဆာရန်မှ သတိထားကာကွယ်ဖို ့ အဆောင်လက်ဖွဲ့များ ဆောင်ထားကြတယ်လို ့ စိတ်ဝင်တစား မှတ်သားမိပါတယ်။
ယနေ ့ခေတ်မှာတော့ လူအနည်းငယ်သာ အဲဒီလို အကာအကွယ်များ ဆောင်ထားကြပါတယ်။
သို ့ပေမဲ့ ကျွန်တော်တို ့ဟာ လူသားအချင်းချင်းကို ပိုပြီးကြောက်လန် ့လာနေရပုံပေါ်လာပါတယ်။

It is interesting to note that in the past, people have to carry weapons to protect themselves from animal and talismans to guard against evil spirits.
Today of course very few of us keep such protections. However we seem to have become much more afraid of our fellows human beings.

ကမ႓ာကြီး မတိုးတက်သေးတဲ့ ရှေးယခင်အချိန်က လူသားမျိုးနွယ်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိမ်းသိမ်းရန် ပံ့ပိုးပေးသော အဖိုးတန်အကြောင်းရင်း (၂)ချက် (လောကပါလတရားနှစ်ပါး) က လူသားများကို လမ်းညွှန်ပေးပါတယ်။ ၄င်းတို ့ဟာ ဟိရိနှင့် သြတ္တပ္ပဖြစ်ပါတယ်။ ဟိရိဆိုတာ စင်ကြယ်တဲ့စိတ်မှာ ခံစားဖြစ်ပေါ်သော မကောင်းတာလုပ်ခြင်းဆိုတဲ့ အတွေးအပေါ်မှာ ရှက်ရွံ ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ သြတ္တပ္ပကတော့ မကောင်းတာ လုပ်ဆောင်ခြင်းကနေ နောက်တွန် ့စေသော ကိုယ့်သိက္ခာကို လေးစားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

Before the advance of world, human beings were guide by two valuable factors ( two Lokapala Dhamma), which in primitive times, contributed to the upholding of the dignity of humankind. They are Hiri and Ottappa. Hiri is the shame a pure mind feels at the thought of doing evil. Ottappa is the self-respect which causes one to shrink from doing evil.

အကျင့်သိက္ခာရှိတဲ့ ရှက်ရွံ ့ခြင်းနှင့် ထိပ်လန် ့ခြင်းက လူသားတွေရဲ ့ အပြုအမူအားလုံးကို မလွဲဧကန် ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို ့ဟာ မကောင်းမှုပြုရမှာကို ရှက်ရပါမယ်။ မကောင်းမှု ကျူးးလွန်ရမှာကို ကြောက်လန် ့ရပါမယ်။ မတရားအမှုပြုရမှာကို ရှက်ရပါမယ်။ မတရားအမှုပြုရမှာကို ကြောက်လန် ့ရပါမယ်။ ဒါမှသာ အကျင့်သိက္ခာရှိတဲ့လူလို ့ ခေါ်ဆိုခံထိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

‘ Moral shame and moral fear ‘ invariably govern all actions of human being.
We must be ashamed of doing evil deed, afraid of committing bad deed.
And we must feel ashamed to do unjust affair and fearful of unfair case.
Then, we will be worthy to be called ‘moral human being’.

သို ့သော် လူသားများဟာ မူယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်း၊ အရက်သေစာသောက်စားခြင်း၊ တပ်မက်ခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း၊ လောဘကြီးခြင်း၊ မနာလိုခြင်း၊ အတ္တကြီးခြင်း၊ အာဃာတကြီးခြင်းတွေရဲ ့ မကောင်းတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လွန်ဆန်မရတဲ့အခါမျိုးမှာ စိတ်တည်ငြိမ်မှု လွတ်ထွက်သွားပါတယ်။
ဒီအခါ လူသား၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့်ဆိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးကို ငြင်းပယ်ပြီး စာနာထောက်ထားမှုမရှိသော တိရစ္ဆာန်လိုဖြစ်သွားပါတယ်။

However, when human beings succumb to the evil effects of drugs, liquor, lust, anger, greed, envy, selfishness and hate, they lose their balance.
They deny themselves the right to human dignity and become like thoughtless animals.

ကျွန်တော်တို ့ဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယဉ်ကျေးတဲ့ လူသားတွေလို ့ ကင်းပွန်းတပ်ပြီး ဂုဏ်ယူနေကြစဉ်မှာ လူသားအချို ့ရဲ ့ တိရစ္ဆာန်များနဲ ့ သူမသာကိုယ်မသာလို ့ ဖော်ညွှန်းခံရတဲ့ နက်ရှိုင်းသော ဝမ်းနည်းဖွယ် အပြုအမူနှင့် သဘောထားတွေ ရှိလာနေပါတယ်။ ဒါဟာ လူသားမျိုးနွယ်ကို အားတက်စေရန် ကျွန်တော်တို ့ဆန္ဒရှိတဲ့ ဖွံ ့ဖြိုးမှုမျိုးမဟုတ်တာ သေခြာပါတယ်။

While we pride ourselves by calling ourselves civilized human beings, there is a note of deep regret the behavior and attitudes of some of our kind which can be described as no better than those of animals. This is certainly not a development that we want to encourage for mankind.

လေးစားမှုခံယူထိုက်တဲ့ လူသားတစ်ယောက်ဆိုတာ ဟိရိ၊ သြတ္တပ္ပဆိုတဲ့ ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းရှိသူ၊ အခြားသူတွေကို ကြင်နာ၊ သနား၊ စာနာထောက်ထားသူ၊ သူတစ်ပါးထိခိုက်နာကြင်စေမှာကို စိုးရွံ ့သူဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ အကူအညီပေးဖို ့ဆိုတာကို အမြဲ ပြင်ဆင်ထားရပါတယ်။

A human being who is worthy of respect should be one who has the attributes of Fear and Shame, who is kind, compassionate, and sympathetic to others, who is afraid to cause harm to others but it is ever prepared to lend a helping hand when in need.

ဒါဟာ ကျွန်တော်တို ့ ရင်ခွင်မှာပိုက်ပြီး ထိန်းသိမ်းထားရမဲ့ သာမန်လူ ့တန်ဘိုးများဖြစ်ပါတယ်။
ကျွန်တော်တို ့ဟာ ဒီလို လူ့အရည်အချင်းတွေကို ဖွံ ့ဖြိုးအောင် ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ ချိုးဖောက်ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဘဝရည်မှန်းချက်ဆိုတာ မိမိရဲ ့တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်မှုကို ဖြန် ့ကျက်ရုံမျှ မဟုတ်ဘဲ အခြားသူများကို အလုပ်အေကျွေးပြုခြင်းဆိုတဲ့ မြင့်မြတ်သော ဆောင်ရွက်မှုကိုပါ ဆိုလိုကြောင်း ရှေးဟောင်းဒဿနတွင် အထင်အရှား ဖော်ပြထားပါတယ်။

These are ordinary human values which we should cherish and uphold.
We must develop these humane qualities and not violate them.
It has been clearly mentioned in ancient philosophy that the purpose of our life is not just selfish aggrandizement but the noble act of being of service to others.

အခြားသူတွေကို အလုပ်အကြွေးပြုုခြင်းဖြင့် နားလည်မှု၊ ကြင်နာမှု၊ သနားမှု၊ ရိုးသားမှု၊ ရိုးရှင်းမှု၊ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ ့မှု၊ နှိမ့်ချမှု၊ ရောင့်ရဲကျေနပ်မှုစိတ်ထားတွေကို ပြသရပါမယ်။ ဒါတွေဟာ ဂုဏ်ယူထိုက်တဲ့ လျော်ကန်သင့်မြတ်သော လူ ့တန်ဖိုးတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလူ ့တန်ဘိုးတွေ မရှိလျင် ကျွန်တော်တို ့ဟာ အသိဉာဏ်မဲ့တဲ့ တိရစ္ဆာန်နဲ ့သူမသာကိုယ်မသာ သက်ရှိသတ္တဝါဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

By being of service to others, we must show a spirit of understanding, kindness, compassion, honesty, simplicity, gentleness, humility and contentment.
These are worthy human values which we should be proud. If we don’t have such values, we will be a living being who is no better than those of animals without intelligence.

ဒေါက်တာအရှင်ကုမုဒ (ဗောဓိတထောင်)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here